Auschwitz

Απόσπασμα από το κεφάλαιο «Η τελική λύση» του βιβλίου του ιστορικού Richard J. Evans 

“The Third Reich at War” (Penguin Books, 2009)

Οι πρώτες αφίξεις στο Άουσβιτς, τον Μάρτιο του 1942, ήταν από τη Σλοβακία και τη Γαλλία. Αρχικά οι αφιχθέντες καταγράφηκαν και έγιναν δεκτοί ως να επρόκειτο να χρησιμοποιηθούν για εργασία. Αλλά πριν να περάσει λίγος καιρός, το Μάιο του 1942, άρχισε η συστηματική εξόντωση, όχι μόνο των Γάλλων και Σλοβάκων Εβραίων αλλά επίσης εκείνων από την Πολωνία, την Ολλανδία και το Βέλγιο. Ήταν σε μια αποστολή από την Ολλανδία, που παρακολούθησε ο Χίμλερ τη διαδικασία επιλογής και δολοφονίας, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στις 17 και 18 Ιουλίου 1942. «Δεν είχε παρατηρήσεις να κάνει», κατέγραψε ο Χες. Όντως η επίσκεψη ολοκληρώθηκε με τον Αρχηγό των SS να επιβραβεύει με προαγωγή τον διοικητή του στρατοπέδου. Κατά την απογευματινή δεξίωση, ο Χες σημείωσε πως ο Χίμλερ «ήταν σε πολύ καλό κέφι, πρωταγωνιστώντας στη συζήτηση και όντας εξαιρετικά φιλικός, ειδικά με τις κυρίες». Την επόμενη μέρα ο Χίμλερ πήγε στο στρατόπεδο των γυναικών, «παρακολούθησε το κλάμα μιας γυναίκας εγκληματία», και «συζήτησε με ορισμένες γυναίκες Μάρτυρες του Ιεχωβά για τις φανατικές πεποιθήσεις τους». Στην τελική ομιλία του λίγο πριν φύγει, ο Χίμλερ διέταξε την εντατικοποίηση των εκτελέσεων και πίεσε τον Χες να ολοκληρώσει την κατασκευή ενός νέου στρατοπέδου στο Μπίρκεναου το συντομότερο. Από τον Ιούλιο και μετά, άρχιζαν να έρχονται οι Γερμανοί Εβραίοι, πρώτα από τη Βιέννη, και από τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο, από το Βερολίνο. Τρένα άρχισαν να φέρνουν Εβραίους από τη Ρουμανία, την Κροατία, την Φινλανδία, την Νορβηγία και μετέπειτα από τη Βουλγαρία, την Ιταλία και από την Ουγγαρία, την Σερβία, την Δανία, την Ελλάδα και τη νότια Γαλλία.

[...]

Το Άουσβιτς από πολλές απόψεις ήταν μια πρότυπη γερμανική πόλη στη νεοκατεκτημένη Ανατολή. Από τον Μάρτιο του 1941 υπήρχαν 700 φύλακες SS που εργάζονταν στο στρατόπεδο, αριθμός που θα αυξανόταν σε 2.000 μέχρι τον Ιούνιο του 1942. Συνολικά, σε όλη την περίοδο ύπαρξης του στρατοπέδου, περίπου 7.000 άνδρες του SS εργάστηκαν εκεί κάποια στιγμή. Τα SS και οι οικογένειές τους, εφόσον είχαν, ζούσαν στην πόλη μαζί με γραμματείς και διοικητικούς υπαλλήλους. Πραγματοποιούνταν συναυλίες και θεατρικές παραστάσεις από θιάσους όπως το Κρατικό Θέατρο της Δρέσδης, υπήρχε μια παμπ (με ένα διαμέρισμα από πάνω για τον Χίμλερ, που ουσιαστικά ποτέ δεν χρησιμοποίησε) και ένα ιατρικό κέντρο. Οι άνδρες των SS είχαν πλήρεις προμήθειες τροφίμων και τακτικές άδειες. Αν είναι ανύπανδροι, μπορούσαν να δεχτούν επισκέψεις από τις φιλενάδες τους, ή, αν ήταν παντρεμένοι και οι οικογένειες τους κατοικούσαν αλλού στο Ράιχ, από τις γυναίκες τους, συνήθως τη ζεστή περίοδο του καλοκαιριού. Νέα σπίτια χτίζονταν για το προσωπικό του στρατοπέδου, και κοντά βρισκόταν η γιγαντιαία εγκατάσταση χημικών της I. G. Farben στο Monowitz. Όλα αυτά έκαναν το Άουσβιτς ένα μεγάλο οικονομικό κέντρο που απασχολούσε Γερμανούς μάνατζερ, επιστήμονες, διοικητικά στελέχη και γραμματείς. Η δημιουργία ενός ενιαίου συγκροτήματος που συνδύαζε κατοικίες, ένα εργοστάσιο, ένα στρατόπεδο εργασίας και ένα κέντρο εξόντωσης προεικόνιζε ένα είδος αστικής κοινότητας από αυτές που θα μπορούσαν να ιδρυθούν σε άλλα μέρη της γερμανικής Ανατολής, τουλάχιστον μέχρι την τελική ολοκλήρωση του Γενικού Σχεδίου για την Ανατολή. Η μόνη αιτία για παράπονα από τη μεριά των κατοίκων της πόλης ήταν η δυσάρεστη οσμή πάνω από την πόλη και την πτέρυγα κατοικίας των SS από τα κρεματόρια του στρατοπέδου.

Κατά τη διάρκεια της συνολικής περιόδου ύπαρξης του στρατοπέδου, τουλάχιστον 1,1 εκατομμύριο και πιθανότατα ως και 1,5 εκατομμύριο άνθρωποι δολοφονήθηκαν στο Άουσβιτς. Το 90% αυτών, πιθανόν περίπου 960.000, ήταν Εβραίοι, δηλαδή ανάμεσα σε 1/5 και 1/4 του συνολικού αριθμού των Εβραίων που σκοτώθηκαν στον πόλεμο. Περιλαμβάνονταν 300.000 Εβραίοι από την Πολωνία, 69.000  από την Γαλλία, 60.000 από την Ολλανδία, 55.000 από την Ελλάδα, 46.000 από την Τσεχοσλοβακία (το Προτεκτοράτο Βοημίας και Μοραβίας), 27.000 από την Σλοβακία, 25.000 από το Βέλγιο, 23.000 από την Γερμανία (το «Παλαιό Ράιχ»), 10.000 από την Κροατία, 6.000 από την Ιταλία, ο ίδιος αριθμός από την Λευκορωσία, 1.600 από την Αυστρία και 700 από την Νορβηγία. Κατά την τελευταία περίοδο του πολέμου, περίπου 394.000 Ούγγροι Εβραίοι οδηγήθηκαν στους θαλάμους αερίων και εξοντώθηκαν. Περισσότεροι από 70.000 μη Εβραίοι Πολωνοί εκτελέστηκαν, 21.000 Τσιγγάνοι, 15.000 Σοβιετικοί αιχμάλωτοι πολέμου και πάνω από 15.000 άνθρωποι διαφόρων εθνικοτήτων, κυρίως από την Ανατολική Ευρώπη. Η μειοψηφία όσων «επιλέχτηκαν» για εργασία, καταγράφηκαν κατά την άφιξή τους και ένας αριθμός εντυπώθηκε με τατουάζ στο μπράτσο τους. Ήταν περίπου 40.000 και περίπου οι μισοί από αυτούς ήταν Εβραίοι. Τουλάχιστον οι μισοί από τους καταγεγραμμένους κρατούμενους πέθαναν από υποσιτισμό, ασθένειες, εξάντληση ή υποθερμία.

Ο Ρούντολφ Χες αργότερα ομολόγησε πως έβρισκε δύσκολο να εκτελεί τα καθήκοντά του, ως διοικητής της μεγαλύτερης βιομηχανίας θανάτου στην ιστορία, με ηρεμία πνεύματος.

Έπρεπε να τα παρακολουθώ όλα. Έπρεπε να βλέπω κάθε ώρα, μέρα και νύχτα, την απομάκρυνση και την καύση των πτωμάτων, την εξαγωγή των δοντιών, το κόψιμο των μαλλιών, όλη αυτή τη φρικαλέα ατελεύτητη εργασία... Έπρεπε να κοιτάζω από το ματάκι των θαλάμων αερίων και να παρακολουθώ την ίδια τη διαδικασία του θανάτου, επειδή οι γιατροί ήθελαν να το βλέπω. Έπρεπε να τα κάνω όλα αυτά γιατί ήμουν αυτός που είχε όλα τα μάτια πάνω του, γιατί έπρεπε να τους δείξω ότι δεν έδινα απλά τις διαταγές και έφτιαχνα τους κανονισμούς αλλά ήμουν έτοιμος ο ίδιος να είμαι παρών σε κάθε καθήκον που έδινα στους υφισταμένους μου.

Οι υφιστάμενοί του συχνά τον ρωτούσαν, «ήταν αναγκαίο να τα κάνουν όλα αυτά; Ήταν αναγκαίο να εξοντωθούν εκατοντάδες χιλιάδες γυναίκες και παιδιά;» Ο Χες αισθανόταν πως «έπρεπε να τους πει ότι η εξόντωση των Εβραίων έπρεπε να γίνει, ώστε η Γερμανία και το μέλλον της να ελευθερωθεί για πάντα από τους αδίστακτους αντιπάλους της». Αντισημίτης ως το τέλος, ο Χες μετά τον πόλεμο θεωρούσε πως ο αντισημιτισμός «ήρθε στο προσκήνιο μόνο όταν οι Εβραίοι είχαν προχωρήσει πολύ στο κυνήγι της κατάκτησης της εξουσίας, και τα σατανικά τους σχέδια ήταν πολύ φανερά για να τα ανεχτεί η κοινή γνώμη». Δεσμευμένος από αυτές τις αντιλήψεις στη δουλειά του, ο Χες ένιωθε πως έπρεπε να καταστείλει κάθε αμφιβολία καθώς ακολουθούσε αυτό που πίστευε ότι ήταν οι εντολές του Χίτλερ. Όφειλε στους υφισταμένους του να μην δείξει κανένα σημάδι αδυναμίας. Η «σκληρότητα» ήταν στο κάτω-κάτω η βασική αρχή των SS. «Έπρεπε να εμφανίζομαι παγερά αδιάφορος σε γεγονότα που θα έσκιζαν την καρδιά οποιουδήποτε είχε ανθρώπινα αισθήματα», θυμόταν αργότερα. «Έπρεπε να παρακολουθώ παγερά καθώς μητέρες με παιδιά που γελούσαν ή έκλαιγαν, έμπαιναν στους θαλάμους αερίων». Ειδικά μετά ένα απόγευμα πίνοντας με τον Άντολφ Άιχμαν, ο οποίος «έδειχνε τελείως εμμονικός με την ιδέα να εξοντώσει κάθε Εβραίο που θα μπορούσε να βρει», ο Χες αντιλήφθηκε πως έπρεπε να καταπιέσει κάθε ανθρώπινο συναίσθημα: «μετά από αυτές τις συζητήσεις με τον Άιχμαν, έφτασα να θεωρώ πως τέτοια αισθήματα ήταν προδοσία του Φύρερ».

Ο Νταλί και ο Φασισμός

Η Σκοτεινή Πλευρά του Νταντά

του Vicente Navarro

Η ισπανική μετάβαση από τη δικτατορία στη δημοκρατία πραγματοποιήθηκε υπό την κυριαρχία των συντηρητικών δυνάμεων που έλεγχαν το μηχανισμό του φασιστικού κράτους από το 1939 ως το 1978. Η ηγεσία των δημοκρατικών δυνάμεων είχε μόλις βγει από τη φυλακή ή είχε επιστρέψει στην Ισπανία από την εξορία και δεν μπορούσε να συγκριθεί με τις τεράστιες δυνάμεις που η Ακροδεξιά είχε στους πολιτικούς θεσμούς και στα μέσα ενημέρωσης, στα οποία ο έλεγχος της ήταν σχεδόν απόλυτος. Η κινητοποίηση των εργαζομένων ενάντια στη δικτατορία είχε συμβάλει στον τερματισμό της. Από το 1974 μέχρι το 1976, η Ισπανία είχε το μεγαλύτερο αριθμό απεργιών στην Ευρώπη, με στόχο τον τερματισμό της δικτατορίας. Ο Φράνκο πέθανε στο κρεβάτι του αλλά η δικτατορία τελείωσε στους δρόμους, με κινητοποιήσεις των εργαζομένων. Αυτή η λαϊκή πίεση ήταν σε θέση να τροποποιήσει, αλλά όχι να τσακίσει, το μηχανισμό του δικτατορικού κράτους.

Η τεράστια δύναμη των υπερσυντηρητικών δυνάμεων και η αδυναμία της πολιτικής ηγεσίας του αριστερόστροφου δημοκρατικού κινήματος εμπόδισε τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης δημοκρατίας και, κατά συνέπεια, οι συντηρητικές δυνάμεις διατήρησαν μια τεράστια επιρροή στην πολιτική και πολιτιστική ζωή της Ισπανίας. Αυτό εξηγεί τις δυσκολίες που οι προοδευτικές δυνάμεις στην Ισπανία είχαν στη διόρθωση της επίσημης ιστορίας που προωθούσαν οι μεταφρανκικές συντηρητικές δυνάμεις της χώρας.

Ένα παράδειγμα αυτής της αδυναμίας αλλαγής της «επίσημης» ιστορίας είναι και το πως ο Νταλί παρουσιάζεται στο κοινό. Υπάρχει μια ολόκληρη βιομηχανία με στόχο την προώθηση της ζωγραφικής του και της ζωής του. Και ο Νταλί είναι μια σημαντική μορφή που τιμάται στην Ισπανία. Πρόσφατα, η μεγάλη όπερα της Βαρκελώνης -El Liceu- ανέβασε μια όπερα αφιερωμένη στον Νταλί. Και στο Cadaques, μία από τις περιοχές στη μεσογειακή καταλανική ακτή όπου η καταλανική αστική τάξη περνάει τις διακοπές της, υπάρχει ένα μνημείο στην κεντρική πλατεία της πόλης με τη μορφή του.

Ο Νταλί ήταν, όμως, ένα άτομο με σαφείς φασιστικές θέσεις. Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης έχουν κρατήσει μια συνένοχη σιωπή γι’ αυτό. Στις σπάνιες περιπτώσεις που η πολιτική εμφανίζεται στην επίσημη βιογραφία του Νταλί, η υποστήριξή του στη δικτατορία εξηγείται ως πρόθεση του να έχει καλές σχέσεις με τον εν λόγω κρατικό μηχανισμό, προκειμένου να αποφεύγει την καταβολή φόρων, αντίληψη που υπάρχει στην Καταλονία και την Ισπανία, όπου η φοροδιαφυγή είναι μια γενικευμένη πρακτική μεταξύ των πλουσίων. Έτσι η συνεργασία με τη δικτατορία γίνεται ασήμαντη, επειδή στην κοινότητα των πλουσίων (μεταξύ των οποίων και ο Νταλί ήταν μια εξέχουσα μορφή) όλοι φοροδιέφευγαν. Εκτός από αυτήν την πληροφορία που συνήθως εμφανίζεται ως υποσημείωση, δεν αναφέρεται τίποτα για τη σοβαρή εμπλοκή του Νταλί με το φασισμό. Με αυτόν τον τρόπο εμπεδώνεται η κυριαρχία των συντηρητικών δυνάμεων στη διαμόρφωση της αντίληψης περί του κόσμου της τέχνης. Το ισοδύναμο αυτής της κατάστασης στις Ηνωμένες Πολιτείες θα ήταν αν το Κέντρο Κένεντι της Ουάσιγκτον να αφιέρωνε ένα ολόκληρο μιούζικαλ στον Ezra Pound, τον αμερικανό υποστηρικτή του Μουσολίνι, ο οποίος είχε σωστά εξοστρακιστεί από τη συγγραφική κοινότητα των ΗΠΑ.

Στο λεπτομερές και εξαιρετικό βιβλίο του για τον Νταλί, ο Ίαν Γκίμπσον έχει τεκμηριώσει την ταυτοποίηση του Νταλί με το φασισμό στην Ισπανία από την αρχή (Η επαίσχυντη ζωή του Σαλβαδόρ Νταλί, Faber and Faber, 1997). Κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, ο Νταλί δεν υποστήριξε ποτέ την Ισπανική Δημοκρατία. Δεν συνεργάστηκε, για παράδειγμα, στην Έκθεση του Παρισιού το 1937, όπου παρουσίασε ο Πικάσο τη Γκουέρνικα του, με στόχο να συγκεντρώσει χρήματα για τη δημοκρατική υπόθεση. Και σύντομα έκανε σαφή τη συμπάθειά του για το φασιστικό πραξικόπημα του 1936 και για τη δικτατορία που αυτό εγκαθίδρυσε, σε μια επιστολή προς τον Μπουνιουέλ, ένα γνωστό σκηνοθέτη στην Ισπανία. Έκανε σαφές και γνωστό το θαυμασμό του για το πρόσωπο και τα γραπτά του ιδρυτή του ισπανικού φασιστικού κόμματος (Φάλαγγα), José Antonio Primo de Rivera, και χρησιμοποιούσε στις ομιλίες και στα γραπτά του τη φασιστική αφήγηση και σχετικές εκφράσεις (όπως τη φασιστική επίκληση «Arriba España»), αναφερόμενος στο ειδικό ιμπεριαλιστικό ρόλο της Ισπανίας σε σχέση με άλλα έθνη. Είχε συμπάθεια στις αντισημιτικές απόψεις του Χίτλερ και χαιρέτησε τη συμμαχία του Φράνκο με τον Χίτλερ και τον Μουσολίνι κατά της Γαλλίας, της Μεγάλης Βρετανίας και των Ηνωμένων Πολιτειών. Χαιρέτισε επίσης τη «λύση του εθνικού προβλήματος» που ήταν στη μόδα στους ναζιστικούς και φασιστικούς κύκλους εκείνη την εποχή.

Ο Νταλί έγινε ο μέγας υπερασπιστής της δικτατορίας του Φράνκο στον καλλιτεχνικό κόσμο. Ήταν, επίσης, όπως ο ισπανικός φασισμός, πολύ κοντά στην Εκκλησία και το Βατικανό του Πάπα Πίου ΧΙΙ, υποδεικνύοντας ότι η μοντέρνα τέχνη έπρεπε να βασίζεται στο Χριστιανισμό. Η αφοσίωσή του στη φασιστική δικτατορία συνέχισε μέχρι το τέλος, υπερασπιζόμενος τις πολιτικές της κρατικής τρομοκρατίας που περιλάμβαναν πολιτικές δολοφονίες, μέχρι και τις τελευταίες στιγμές της δικτατορίας. Λίγους μήνες πριν πεθάνει, ο Φράνκο υπέγραψε απόφαση εκτέλεσης πέντε πολιτικών κρατουμένων, που δημιούργησε ένα διεθνή σάλο διαμαρτυρίας. Ο Νταλί υπερασπίστηκε την εντολή εκτέλεσης του Φράνκο, αναφέροντας ότι πολλές περισσότερες θανατικές ποινές θα έπρεπε να έχουν υπογραφεί από τον generalissimo, στον οποίο αναφερόταν ως «το μεγαλύτερο ήρωα της Ισπανίας». O Φράνκο είναι αυτός που έχει σκοτώσει τους περισσότερους Ισπανούς στην ιστορία (120.000 από αυτούς εξακολουθούν να είναι εξαφανισμένοι χωρίς να ξέρουμε που είναι θαμμένοι).

Όλα αυτά τα γεγονότα είναι καλά τεκμηριωμένα στο βιβλίο του Ίαν Γκίμπσον, αλλά σπάνια, αν όχι ποτέ, δεν εμφανίζονται στον ισπανικό Τύπο. Στην πραγματικότητα, η εφημερίδα La Vanguardia, η οποία ανήκει στην οικογένεια Godo (η οποία εφημερίδα ήταν σημαντικός υποστηρικτής του φασιστικού πραξικοπήματος και ο κύριος υπερασπιστής της ισπανικής δικτατορίας και τώρα έχει γίνει η κύρια συντηρητική εφημερίδα της Καταλονίας), συνεχίζει να δημοσιεύει άρθρα για τη ζωή του Νταλί, χωρίς ποτέ να αναφερθεί σε αυτά τα γεγονότα.

Τα λαϊκά στρώματα, όμως, έχουν μνήμη. Ο Νταλί ήταν μισητός από τις δημοκρατικές δυνάμεις. Όταν πέθανε ο Φράνκο, ο Νταλί έφυγε από το Cadaques, φοβούμενος για τη ζωή του. Το 1976, κατά τα τελευταία χρόνια της δικτατορίας, μια βόμβα ανακαλύφθηκε κάτω από τη συνήθη θέση του σε ένα μεγάλο εστιατόριο στη Βαρκελώνη. Και σύντομα συνειδητοποίησε ότι η ζωή και η υστεροφημία του θα μπορούσαν να τεθούν σε κίνδυνο εάν οι δημοκρατικές δυνάμεις κυριαρχούσαν. Αλλά υποτίμησε τη δύναμη των υπερσυντηρητικών δυνάμεων που ήταν πιστές σε αυτόν. Ο βασιλιάς, Juan Carlos I, που ενθρονίστηκε με απόφαση του στρατηγού Φράνκο, έγινε ο αρχηγός του Κράτους και των ενόπλων δυνάμεων στη νεοσύστατη δημοκρατία και επέκτεινε την προστασία του σε όλα τα σημαντικά πρόσωπα του φασιστικού καθεστώτος, συμπεριλαμβανομένου του Νταλί. Και ένα μνημείο με το άγαλμα του τελευταίου ανεγέρθηκε στο Cadaques.

Ο Vicente Navarro είναι καθηγητής της Δημόσιας Διοίκησης στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins. 

Πηγή: www.counterpunch.org

Αναδημοσίευση από http://antapocrisis.gr/index.php/2012-04-12-10-03-06/item/219-dali

Διημερίδα του ΟΜΙΚ «Η ιστορία της μισθωτής εργασίας και του εργατικού κινήματος στην Ελλάδα: διερευνώντας μαρξιστικές οπτικές στην εποχή μας»

Στις 26 και 27 Μαΐου ο Ομίλος Μελέτης Ιστορίας της Κοινωνίας (ΟΜΙΚ) διοργανώνει στην αίθουσα Καράγιωργα 1 στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Διημερίδα με θέμα: «Η ιστορία της μισθωτής εργασίας και του εργατικού κινήματος στην Ελλάδα: διερευνώντας μαρξιστικές οπτικές στην εποχή μας». Ώρα έναρξης 10 το πρωί.

Την παρούσα περίοδο εφαρμόζονται από τις ελληνικές κυβερνήσεις και την τρόικα (ΕΕ, ΕΚΤ και ΔΝΤ) πολιτικές βίαιης αποδιάρθρωσης των εργατικών κεκτημένων για εκατοντάδες χιλιάδες νέους/ες εργαζόμενους/ες στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα και εξώθησης στην ανεργία περίπου του 30% της κοινωνίας. Παράλληλα όμως και προς απάντηση των παραπάνω εξελίξεων, κομμάτια της πολυσυζητημένης «κατακερματισμένης εργατικής τάξης» επανεμφανίζονται στο προσκήνιο διεκδικώντας, με συλλογικούς απεργιακούς και εργατικούς αγώνες, πολιτικά και συνδικαλιστικά αιτήματα. Η σύνδεση του «παρόντος» με το «νήμα του παρελθόντος» μπορεί να λειτουργήσει  προωθητικά, όπως πάντα, καθώς εμπλουτίζει τον προβληματισμό και την έμπνευση στην προσπάθεια επίλυσης ποικίλων ερωτημάτων και ζητημάτων που επανέρχονται σήμερα στην πρώτη γραμμή. Γι’ αυτό το λόγο ο ΟΜΙΚ θεωρεί καθήκον του να συμβάλει στο σύγχρονο κοινωνικό και πολιτικό διάλογο με το δικό του τρόπο. Συγκεκριμένα να προσφέρει ένα κοινό βήμα που θα ενισχύει την όσμωση και την ανατροφοδότηση μεταξύ κοινωνικών επιστημών και κοινωνίας. Δηλαδή να φέρει σε επαφή, από τη μία τα σημερινά εργατικά κινήματα με τη σύγχρονη ιστορία, τη μεθοδολογία και τις αναζητήσεις της και από την άλλη τους κοινωνικούς επιστήμονες με τα δρώντα υποκείμενα και τους δικούς τους προβληματισμούς και τρόπους θέασης των πραγμάτων.

Μετά από μία μεγάλη περίοδο υποχώρησης της μαχητικής συλλογικής διεκδίκησης του εργατικού κινήματος και άμβλυνσης της αίσθησης της ταξικής συνείδησης στα εργατικά στρώματα και παράλληλα μια διαδικασία αναθεώρησης  πλευρών των μαρξιστικών προσεγγίσεων στις κοινωνικές επιστήμες, πολλοί προεξόφλησαν το «Τέλος της Ιστορίας» και θεώρησαν παρωχημένες τις «μεγάλες αφηγήσεις». Σήμερα λοιπόν είναι εύλογο το ερώτημα εάν μπορούμε και μέχρι ποιό σημείο να συζητάμε με λιγότερο ή περισσότερο παραδοσιακούς ή νέους μαρξιστικούς όρους. Συνεπώς, η διερεύνηση μαρξιστικών οπτικών της εποχής μας μπορεί να αποτελέσει ένα ευρύτερο ζήτημα που διαπλέκεται οργανικά με την ιστοριογραφία της εργασίας και του εργατικού κινήματος, αλλά και τις αναζητήσεις της παλαιότερης και νέας γενιάς συνδικαλιστών.

Η Διημερίδα λοιπόν του ΟΜΙΚ με θέμα: «Η ιστορία της μισθωτής εργασίας και του εργατικού κινήματος στην Ελλάδα: διερευνώντας μαρξιστικές οπτικές στην εποχή μας» έχει ως στόχο, από τη μία την εμπλοκή κοινωνικών επιστημόνων και συνδικαλιστών εργατών σε μια διαδικασία διαλόγου και προσέγγισης μαρτυριών και ερμηνειών, αλλά από την άλλη υπέρβασης του διαχωρισμού τους, μια διαδικασία σύνθεσης της ιστορίας με την εμπειρία, του παρελθόντος με το παρόν.

Η Διημερίδα έχει δύο άξονες: ο πρώτος θα κινείται γύρω από ιστοριογραφικές προσεγγίσεις και καταλαμβάνει τις ανακοινώσεις της πρώτης ημέρας, του Σαββάτου 26/5. Ο  δεύτερος βασίζεται σε μαρτυρίες συνδικαλιστών με ενεργό ρόλο στο εργατικό κίνημα κατά το παρελθόν αλλά και το παρόν οι οποίοι παρουσιάζουν την εμπειρία τους την δεύτερη ημέρα την Κυριακή 27/5.

 το πρόγραμμα

Όμιλος για τη Μελέτη της Ιστορίας και της Κοινωνίας (ΟΜΙΚ).

Διημερίδα με θέμα: Η ιστορία της μισθωτής εργασίας και του εργατικού κινήματος στην Ελλάδα: διευρευνώντας μαρξιστικές οπτικές στην εποχή μας.

Σάββατο 26 Μαΐου

1η συνεδρία: 10:00-12:00

· Άκης Παλαιολόγος, υπ.διδάκτορας Παν. Ιωαννίνων, «Η κατάσταση της εργατικής τάξης στην Αγγλία: από τον Engels στον Hobsbawm. Σχέσεις, συνδετικά σημεία και τροφοδοτήσεις μεταξύ του πρώιμου έργου του F. Engels και των κυριότερων Βρετανών μαρξιστών ιστορικών»

· Βασίλης Μηνακάκης, ερευνητής-συγγραφέας για εργατικά ζητήματα, «Καπιταλιστικοί μετασχηματισμοί και συνδικαλιστική δράση»

· Γιώργος Γάσιας, ιστορικός, «Αγροτική μεταρρύθμιση και νεοελληνικός κοινωνικός σχηματισμός»

12:00-12:15: Διάλειμμα

2η συνεδρία: 12:15-14:30

· Κώστας Γαλανόπουλος, υπ. διδάκτορας του τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Πάντειο Πανεπιστήμιο, «“Τυφέκιον άνευ φυσεκίου”: επαναστατικός συνδικαλισμός και μαρξισμός στο πρώιμο σοσιαλιστικό κίνημα του ελλαδικού χώρου»

· Σταμάτης Λιαδάκης, υπ. διδάκτορας Πάντειο Πανεπιστήμιο, «Οι διασπάσεις στο εργατικό και κομμουνιστικό κίνημα την περίοδο του Μεσοπολέμου: γεγονότα και συμπεριφορές στον Πειραιά»

· Μανόλης Αρκολάκης, διδάσκων ΕΑΠ, «Οι εργασιακές σχέσεις στο χώρο του κινηματογραφικού θεάματος κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου»

· Κώστας Παλούκης, υπ. διδάκτορας Παν. Ρεθύμνου, «Το ιστοριογραφικό έργο του Δ. Λιβιεράτου για το εργατικό κίνημα στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου»

14:30-16:00: Μεσημεριανό διάλειμμα

3η συνεδρία: 16:00-19:00

· Κωστής Καρπόζηλος, διδάσκων Παν. Πελοποννήσου, «“Ενότητα και Οργάνωση”: η ελληνική εκδοχή του μεταπολεμικού New Deal»

· Χρίστος Μάης, υποψ. διδάκτορας Universiteit Leiden, «“Η Εργατική σχολιάζει...”: Αναζητώντας τον κόσμο της εργασίας μέσα από το πρίσμα της “Συνεπούς Αριστεράς” (1977-1980)»

· Όλγα Καρυώτη, κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου πολιτικής επιστήμης-ΕΚΠΑ, «Εργατικός συνδικαλισμός: κίνημα-οργάνωση-ιδεολογία»

19:00-19:15: Διάλειμμα

4η συνεδρία: 19:15-20:45

· Μαρία Μαυροειδή, ιστορικός-υπεύθυνη ιστορικού αρχείου ΔΕΗ, «Εργασία και εξειδίκευση στη Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (1950-1970)»

· Δημήτρης Κατσορίδας, ερευνητής ΙΝΕ/ΓΣΕΕ, «Το απεργιακό κίνημα στην Ελλάδα από το 1974 μέχρι σήμερα»



Κυριακή 27 Μαΐου.

Παρεμβάσεις συνδικαλιστών.

1η συνεδρία: 10:00-12:00

· Μπάμπης Δρακόπουλος, Οικοδόμος

· Γρηγόρης Κωνσταντόπουλος, Έτοιμα ενδύματα

· Γιάννης Φελέκης, Λιθογράφος-Ναυτεργάτης

12:00-12:15: Διάλειμμα

2η συνεδρία: 12:15-14:15

· Μανώλης Λαγογιάννης, πρώην πρόεδρος του Σωματείου Εργαζομένων της Ελληνικής Βιομηχανίας Ζάχαρης

· Γιάννης Σερίφης, ΗΛΠΑΠ-AEG

· Νίκος Δινόπουλος, ΔΕΗ

12:15-16:00: Μεσημεριανό διάλειμμα

3η συνεδρία: 16:00-18:00

· Σταμάτης Πελάης, πρόεδρος Σωματείου Ξενοδοχοϋπαλλήλων Κέρκυρας

· Όλγα Κοσμοπούλου, ΕΙΝΑΠ (Ένωση Ιατρών Νοσοκομείων Αθήνας)

· Βλασία Δημητρακοπούλου, γραμματέας ΠΕΚΟΠ (Παναττική Ένωση Καθαριστριών και Οικιακού Προσωπικού)

18:00-18:15: Διάλειμμα

4η συνεδρία: 18:15-20:00

· Κώστας Σκηνιώτης, πρώην εργαζόμενος στην κλωστοϋφαντουργία ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ

· Ντίνος Παλαιστίδης, Σύλλογος Υπαλλήλων Βιβλίου Χάρτου Αττικής

· Νάσος Παυλάκης, έφορος δ.σ Σωματείου Εργαζομένων Ελληνικής Χαλυβουργίας

Σάββατο 26 & Κυριακή 27 Μαΐου 2012,

Πάντειο Πανεπιστήμιο,

Αμφιθέατρο Σάκη Καράγιωργα 1.

Ωρα: 10:00

το Βαθύ Κόκκινο καλύπτει όλο το διήμερο, οπότε όλοι θα μπορούν να παρακολουθούν έχοντας πρόσβαση από την ιστοσελίδα  http://tsak-giorgis.blogspot.com/ 

http://antapocrisis.gr/index.php/component/k2/item/188-omik

Οι ιστορικοί για την κρίση

Μετά από απουσία μερικών μηνών οι Δρόμοι της Ιστορίας επιστρέφουν ανανεωμένοι. Δεν είναι πλέον «μονοθεματικοί», χωρίς ωστόσο να παραιτούνται από το διάλογο μέσω αφιερωμάτων σε ποικίλα θέματα. Επιχειρούν να γίνουν πιο επίκαιροι και «μάχιμοι», ενημερώνοντας τους αναγνώστες για εκδηλώσεις, συζητήσεις, νέες εκδόσεις και ό,τι ενδιαφέρον κυκλοφορεί στους «δρόμους της ιστορίας».

Η σημερινή μας διαδρομή είναι αφιερωμένη στο θέμα «Οι ιστορικοί για την κρίση» Μέσα από το αφιέρωμα επιχειρούμε να προσεγγίσουμε την κρίση μέσα από τα μάτια της ιστορίας και των μεθόδων της ιστορικής επιστήμης.

Στόχος μας είναι να αναδείξουμε τον ιστορικό λόγο, τις ιστορικές διαστάσεις και προοπτικές της κρίσης, δεδομένου μάλιστα ότι μέχρι σήμερα η δημόσια συζήτηση για το ζήτημα στην Ελλάδα έχει ουσιαστικά μονοπωληθεί από τους οικονομολόγους.

Η δυνατότητα της ιστορίας να αναφέρεται στη μακρά περίοδο παρέχει τη δυνατότητα να εξεταστούν στην ιστορική τους διάσταση τα φαινόμενα, οι εκδηλώσεις, οι αιτίες και οι συνέπειες της κρίσης.

Σε καμία περίπτωση δεν μας διαφεύγει ότι η σημερινή κρίση έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και νέες εκφράσεις που πρέπει να μελετηθούν στη συγχρονία τους. Ωστόσο, και σε αυτή την περίπτωση η ιστορική ανάλυση θεωρούμε ότι μπορεί να συμβάλει πολλαπλά στην ερμηνεία και κατανόηση της παρούσας κρίσης, αλλά και στην ανίχνευση δρόμων για το ξεπέρασμά της.

Για το λόγο αυτό, ανοίγοντας το διάλογο, απευθυνθήκαμε σε δύο ιστορικούς, οι οποίοι έχουν συμμετάσχει στις συζητήσεις που έχουν μέχρι σήμερα διεξαχθεί στην ιστορική κοινότητα –και όχι μόνο– για την κρίση, τη Χριστίνα Αγριαντώνη, καθηγήτρια ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και τον Αντώνη Λιάκο, καθηγητή ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Τα ζητήματα που θέσαμε αφορούσαν: τα ιστορικά πλαίσια, τις ιστορικές διαστάσεις και τα νέα δεδομένα της κρίσης, τα δημόσια-ηγεμονικά αφηγήματα για τις αιτίες των κρίσεων στην Ελλάδα, τη συμβολή των ιστορικών και της ιστορίας στη συζήτηση για την κρίση, αλλά και την αποτίμηση των μέχρι σήμερα διεργασιών μεταξύ των ιστορικών αναφορικά με αυτήν.

Επιδίωξή μας μας είναι να συνεχιστεί αυτός ο διάλογος με νέες συμβολές σε επόμενα τεύχη των Δρόμων.

Επιμέλεια αφιερώματος
Μαρία Μαυροειδή

"Η οικονομία δεν είναι ένα αυτόνομο πεδίο, υπεράνω πολιτικής και ιδεολογίας", συνέντευξη της Χριστίνας Αγριαντώνη στη Μαρία Μαυροειδή

"Τα αφηγήματα της κρίσης είναι βασικά πολιτικά κλειδιά", Του Αντώνη Λιάκου

Η προφορική ιστορία στην Ελλάδα: Ελπιδοφόρα μηνύματα, της Βασιλικής Λαζου

"Και μετά δεν έμεινε κανένας...", αρχεία και αρχειονόμοι σε κίνδυνο αφανισμού

Στους δρόμους της ιστορίας... συνέδρια - εκδηλώσεις - ειδήσεις

Βιβλιοπαρουσίαση: Μιχάλης Π. Λυμπεράτος, "Από το ΕΑΜ στην ΕΔΑ. Η ραγδαία ανασυγκρότηση της ελληνικής Αριστεράς και οι μετεμφυλιακές πολιτικές αναγκαιότητες", του Αντώνη Αντωνίου

εκδήλωση – συζήτηση : ΓΥΝΑΙΚΑ – ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ – ΜΝΗΜΗ

Κυριακή 11 Μαρτίου 2012 , ώρα 7:30 μ.μ.

εκδήλωση – συζήτηση :
ΓΥΝΑΙΚΑ – ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ – ΜΝΗΜΗ

Συμμετέχουν :

-Ρόζα Οικονόμου, Επονίτισσα
Οι μνήμες μου από την ΕΠΟΝ

- Ελισάβετ Λιανή, υποψ. διδάκτωρ ιστορίας
Επονίτισσα – Αντάρτισσα-Μαχήτρια.
Μαρτυρίες και μαρτύρια

- Τασούλα Βερβενιώτη, Ιστορικός
Η μνήμη για τη “Γυναίκα της Αντίστασης”. Από τη δεκαετία του 1940 έως και τη σημερινή συγκυρία.

.

«Μια ελευθερία ηθέλαμε κι εμείς σαν γυναίκες οπού ήμασταν, να έχουμε το δικαίωμα να μιλούμε, να μην είμαστε στους άντρες… να μας δέρνουν και να δουλεύουμε.
Ηθέλαμε κι εμείς λευτεριά.
Εδώ βγήκαμε στα βουνά, πυρομαχικά να κουβαλούμε στον ώμο, πολυβολείο να κάνουμε, μέρα νύχτα να δουλεύουμε, συνδέσμοι, πηγαίναμε κι εμείς συνδέσμοι γυναίκες, ας είμαστε γυναίκες, κι ηθέλαμε κι εμείς το καλό να μας έρθει.
Να έχουμε μια λευτεριά, να μην έχουμε σκλαβιά, πώς το λέμε,……. να μην μπορούμε να μιλήσουμε ; »….

Για την ΕΠΟΝ

Στοιχεία για την ΕΠΟΝ

Η Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων (ΕΠΟΝ) ιδρύθηκε στις 23 Φεβρουαρίου 1943 από τη συνένωση δέκα οργανώσεων νεολαίας που είχαν ήδη προσχωρήσει στο ΕΑΜ Νέων (ΕΑΜΝ). Οι οργανώσεις αυτές ήταν οι εξής: «Αγροτική Νεολαία Ελλάδος», «Ενιαία Εθνικοαπελευθερωτική Εργατοϋπαλληλική Νεολαία», «Ενιαία Μαθητική Νεολαία», «Ένωση Νέων Αγωνιστών Ρούμελης», «Θεσσαλικός Ιερός Λόχος», «Λαϊκή Επαναστατική Νεολαία», «Λεύτερη Νέα», «Ομοσπονδία Κομμουνιστικών Νεολαιών Ελλάδος» (ΟΚΝΕ), «Σοσιαλιστική Επαναστατική Πρωτοπορία Ελλάδος» και «Φιλική Εταιρεία Νέων». Όργανό της η εφημερίδα «Νέα Γενιά».
Σύμφωνα με το ιδρυτικό της, οι βασικοί της σκοποί ήταν:
α) Η εθνική απελευθέρωση με βάση την ακεραιότητα της Ελλάδας.
β) Η εξόντωση του φασισμού τώρα και στο μέλλον, και με οποιανδήποτε μορφή και αν παρουσιαστεί. Αποκατάσταση της λαϊκής κυριαρχίας έτσι που όλες οι εξουσίες να απορρέουν από την κυρίαρχη θέληση του λαού και της νέας γενιάς.
γ) Η καταπολέμηση των ιμπεριαλιστικών πολέμων και η υπεράσπιση της ειρήνης με βάση την αρχή της αυτοδιάθεσης των λαών και της αδερφικής συνεργασίας όλων των λαών και των νεολαιών και ειδικά της Βαλκανικής.
δ) Η υπεράσπιση των οικονομικών, πολιτικών, εκπολιτιστικών και μορφωτικών δικαιωμάτων και επιδιώξεων της νέας γενιάς.
Η ΕΠΟΝ δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία της ΟΚΝΕ, της οργάνωσης νεολαίας του ΚΚΕ, η οποία και αυτοδιαλύθηκε μαζί με τις υπόλοιπες οργανώσεις μέσα στην νέα οργάνωση. Γρήγορα όμως η ΕΠΟΝ αναπτύχθηκε θεαματικά σε πανελλαδικό επίπεδο ξεπερνώντας τις διαστάσεις των πρότερων οργανώσεων. Η ΕΠΟΝ προσχωρεί στο ΕΑΜ και συσπειρώνει τη νεολαία στην Αντίσταση. Η δράση της μέσα στην Κατοχή, εκτείνεται σε όλες τις μορφές αγώνα ενάντια στους κατακτητές και για την υπεράσπιση του λαού. Τα μέλη της πρωτοστατούν στις μεγάλες λαϊκές κινητοποιήσεις του 1943 για την ακύρωση της επιστράτευσης εργατών στη Γερμανία, τον εορτασμό της 25ης Μαρτίου, την κινητοποίηση για τη ματαίωση της επέκτασης της βουλγαρικής κατοχής στη Μακεδονία. Συμμετέχουν στην ένοπλη Αντίσταση μέσα από τους υποδειγματικούς σχηματισμούς ΕΛΑΣ-ΕΠΟΝ. Αποτελούν βασικό κομμάτι των πολιτικών οργανώσεων της Ελεύθερης Ελλάδας, στηρίζουν τη λαϊκή αυτοδιοίκηση στις ελεύθερες περιοχές και προωθούν ιδιαίτερα την εκπαίδευση και τον πολιτισμό.
Στην Απελευθέρωση, η ΕΠΟΝ αριθμεί περίπου 600.000 μέλη. Επικεντρώνει τη δράση της στο σύνθημα της ανοικοδόμησης της χώρας με όραμα τη λαϊκή δημοκρατία. Λέσχες της ΕΠΟΝ ανοίγουν παντού σε μια έκρηξη πολιτιστικής δραστηριότητας παρά την αρχή, μετά τη Βάρκιζα, των διώξεων. Το κράτος επιδιώκει τη διάλυσή της και τελικά θα την θέσει εκτός νόμου στα τέλη του ’47 μαζί με το ΕΑΜ και το ΚΚΕ με το νόμο 509. Συνεχίζει τη δράση της παράνομα χάνοντας σταδιακά το μαζικό χαρακτήρα της. Χιλιάδες μέλη της θα ενταχθούν στον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας, χιλιάδες άλλα θα περάσουν από τη Μακρόνησο και από κάθε είδους διώξεις. Τη δεκαετία του ’50 τα μέλη της θα δραστηριοποιηθούν παράνομα και μέσα από άλλες νόμιμες αριστερές νεολαίες, μέχρι την απόφαση διάλυσής της το 1958 από το ΚΚΕ μαζί με τις παράνομες οργανώσεις του.

Πολεμάμε και τραγουδάμε

… Μόλις σας είδα το πρωί, και μόλις σας αντίκρισα έτσι αμφιθεατρικά, συγκεντρωμένους με τις κιθάρες και τα όπλα και με λαμπερά μάτια, θυμήθηκα ένα παλιό ισπανικό τραγούδι. Το τραγουδούσαν οι Ισπανοί αντάρτες, εδώ και εκατό τόσα χρόνια, όταν πολεμούσαν εναντίον των Γάλλων καταχτητών. Το τραγούδι έλεγε:
«Παλεύω και τραγουδάω. Άμα χρειαστεί πιάνω το όπλο. Άμα λάχει ξέρω να πεθαίνω. Άμα δεν πεθάνω, πάλι τραγουδάω. Παλεύω και τραγουδάω. Η ζωή είναι δικιά μου. Η λευτεριά δικιά μου»
(Κώστας Καραγιώργης στο Α΄ Πανθεσσαλικό συνέδριο της ΕΠΟΝ)

… Σας είδα, ηρωικά αγόρια και κορίτσια, σας είδα μια πυρωμένη μέρα, τον Ιούλιο του ΄43, να τρέχετε ξέφρενα σ’ ένα καλπασμό προς το θάνατο, για να προφτάσετε την επίθεση των γερμανοϊταλικών τανκς, μήπως και τελειώσει το πανηγύρι του αίματος πριν εμπείτε Σεις.
(Αλέξανδρος Σβώλος, πρόεδρος της ΠΕΕΑ)


Η ΕΠΟΝ αποτελεί δημιούργημα της ελληνικής Αντίστασης, ήταν η πραγματικότητα και θα είναι για πάντα το σύμβολο της συλλογικής δράσης της νεολαίας μέσα στο πλαίσιο ενός παλλαϊκού κινήματος για την απελευθέρωση της χώρας και για μια διαφορετική πορεία προς έναν καλύτερο κόσμο. Χιλιάδες νέοι και νέες από κάθε κοινωνική κατηγορία έδρασαν μέσα από τις γραμμές της, δημιούργησαν με πνεύμα πρωτοβουλίας και αυτοπεποίθησης. Οι κίνδυνοι της Κατοχής και οι χειροπιαστές επιτυχίες της Αντίστασης ξεπέρασαν παλιές νοοτροπίες και προκαταλήψεις και έδωσαν μορφή σε μια αγωνιζόμενη νεολαία, στους επονίτες. Νεαρά κορίτσια που δεν είχαν φύγει από τη γειτονιά τους στην Αθήνα θα ταξιδέψουν παράνομα για να οργανώσουν νέους και νέες σε απομακρυσμένες περιοχές της κατεχόμενης χώρας. Νέοι φοιτητές θα διεκδικήσουν με πείσμα τη συμμετοχή τους στον ένοπλο αγώνα των βουνών. Μαθητές, φοιτητές και εργαζόμενοι νέοι θα αντισταθούν και θα αποκρούσουν με θυσίες την τρομοκρατία στην Αθήνα. Στα χωριά οι νέες για πρώτη φορά θα βγουν από το σπίτι χωρίς επίβλεψη σπάζοντας τις πατριαρχικές δομές της παραδοσιακής οικογένειας.

Με επιθετική μαζική οργανωτική πολιτική η ανάπτυξη της ΕΠΟΝ ήταν ραγδαία. Μέσα σε έξι μήνες, στα τέλη Αυγούστου ’43 αριθμούσε 200.000 μέλη. Στελέχη της νεολαίας από την Αθήνα οργάνωσαν την ΕΠΟΝ σε όλη τη χώρα. Η μαζικοποίησή της την τελευταία περίοδο της Κατοχής άλλαξε τις διαστάσεις αλλά και τις προοπτικές της Αντίστασης με τη συμμετοχή των μαθητών, των νέων 15 ως 20 χρόνων και ειδικά των κοριτσιών. Η αυτοθυσία στις κινητοποιήσεις απέναντι στους πάνοπλους κατακτητές φανερώνει τη δυναμική και την αίσθηση της ελευθερίας που ξεπερνούσε τον κίνδυνο του θανάτου. Η Ηλέκτρα Αποστόλου, η Κούλα Λίλη, η Παναγιώτα Σταθοπούλου, η Κούλα Ελευθεριάδου αποτελούν σύμβολα αυτής της περιόδου. Στις εκλογές που θα συγκαλέσει τον Απρίλιο του 1944 η ΠΕΕΑ για την ανάδειξη του Εθνικού Συμβουλίου θα ψηφίσουν για πρώτη φορά οι νέοι και οι νέες από 18 χρονών.
Η νέα γενιά θα αποτελέσει πρωτοπορία την τελευταία δύσκολη περίοδο δείχνοντας και με αυτόν τον τρόπο την επαναστατικότητα των στιγμών. Δεν υπήρξε απλά η έκφραση του ΕΑΜ στη νεολαία αλλά ένα φαινόμενο με δυναμική που δεν θα σβήσει ούτε την επόμενη περίοδο παρά τις διώξεις. Στον Εμφύλιο η Μακρόνησος θα γεμίσει επονίτες. Στις δίκες της ΕΠΟΝ και στη Μακρόνησο, στελέχη της θα κρατήσουν ψηλά το κύρος της οργάνωσης. Η παράνομη ΕΠΟΝ τη δεκαετία του ’50 θα συνεχίσει τη δράση της στο μαθητικό και φοιτητικό κίνημα και στους αγώνες για το Κυπριακό μέχρι τη διάλυσή της το 1958 και την προσχώρηση των μελών της στη νεολαία της ΕΔΑ.

Η ΕΠΟΝ άνοιξε το δρόμο για τη διακριτή πολιτική δράση και κοινωνική ταυτότητα της νεολαίας. Το πνεύμα της θα συνεχιστεί, όχι μόνο ως παράδειγμα αλλά ως βιωμένη εμπειρία των αγωνιστών που πέρασαν από τις γραμμές της, στους μετέπειτα αγώνες της νεολαίας, στη νεολαία της ΕΔΑ και τη Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη ως την εξέγερση του Πολυτεχνείου για να φτάσει στις μέρες μας να μιλάμε για αυτήν με ανυπόκριτο θαυμασμό.


Διαβάστε

Πέτρος Ανταίος, Συμβολή στην ιστορία της ΕΠΟΝ, (3 τόμοι), Αθήνα, Καστανιώτης, 1977-1979.
Οντέτ Βαρών-Βασάρ, Η ενηλικίωση μιας γενιάς. Νέοι και νέες στην Κατοχή και την Αντίσταση, Αθήνα, Εστία, 2009.

Δείτε

Το Αρχείο του Κεντρικού Συμβουλίου της ΕΠΟΝ, θαμμένο για τριάντα περίπου χρόνια κάτω απ’ τη γη από τον Σταύρο Γιαννακόπουλο (Πέτρο Ανταίο), βρίσκεται τώρα επισκέψιμο στα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ). Μέρος του είναι ψηφιοποιημένο στην ιστοσελίδα www.askiweb.eu.

Οικονομικές και πολιτικές διαστάσεις της συγκρότησης της Ελεύθερης Ελλάδας

Στα πλαίσια του προγράμματος συναντήσεων-συζητήσεων της Εταιρείας Μελέτης Νέου Ελληνισμού (περιοδικό Μνήμων), θα γίνει η παρουσίαση:

Γιάννης Σκαλιδάκης, "Οικονομικές και πολιτικές διαστάσεις της συγκρότησης της Ελεύθερης Ελλάδας έως την ίδρυση της ΠΕΕΑ ( καλοκαίρι '43 - άνοιξη '44 )"
Συζητητής: Προκόπης Παπαστράτης

Στα γραφεία της Εταιρείας, Ζωσίμου 11 (κάθετος Λασκάρεως),
την Τετάρτη 22 Φεβρουαρίου στις 8 το απόγευμα.

Ηγεμονικοί «μυστακοφόροι» και αιρετικοί «αριστοκρατικοί» ανδρισμοί στην Ελλάδα της Μπελ Επόκ (1890-1914)

Αγαπητές φίλες και φίλοι,

ο ΟΜΙΚ σας προσκαλεί στην εκδήλωση που διοργανώνει το Σάββατο, 18 Φεβρουαρίου, στις 18:30, στο βιβλιοπωλείο Εκτός των Τειχών, Γραβιάς 10-12, με ομιλητή τον Σάκη Σπυρίδη και τίτλο,


Ηγεμονικοί «μυστακοφόροι» και αιρετικοί «αριστοκρατικοί» ανδρισμοί στην Ελλάδα της Μπελ Επόκ (1890-1914)

Η πολυεπίπεδη πολιτική, οικονομική, κοινωνική και εθνική κρίση της ελληνικής Μπελ Επόκ θα ευνοήσει την σκλήρυνση στα χαρακτηριστικά των κατεστημένων ανδρισμών και θα οδηγήσει στην εφ’ όλης της ύλης αντιπαράθεσή τους με τις αιρετικές ανδρικές επιτελέσεις των νεοαστών «αριστοκρατών». Η αντιπαλότητα των δύο ανδρισμών θα συναρτηθεί με τους όρους και τις μορφές διεξαγωγής μιας ευρύτερης πολιτισμικής και κοινωνικής σύγκρουσης ανάμεσα στον κόσμο της «παραδοσιαρχίας» και αυτών που εκπροσωπεί η νεοτερικότητα. Στο βαθμό που οι «μυστακοφόροι» ανδρισμοί θα αναγνωρίσουν τον εαυτό τους στις υψηλές συμβολικές σημασίες που φέρει το «αρειμάνιο» μουστάκι, την ίδια περίοδο, θα τείνουν όλο και περισσότερο να μορφοποιούνται από τα εθνικιστικά ιδεώδη και τις μιλιταριστικές νοοτροπίες που κυριάρχησαν στον τόπο μας, ενώ οι αιρετικοί αντίπαλοί τους θα ταυτίζονται με τις πιο θηλυπρεπείς εκφορές στη συγκρότηση των ανδρικών τους ταυτοτήτων.